4.

Fermentacja beztlenowa

 
POBIERZ ROZDZIAŁ W FORMACIE PDF
POBIERZ CAŁY PODRĘCZNIK W FORMATACH PDF I ZIP
 
Fermentacja beztlenowa

Proces

X

Technika

Środki

Nazwa

fermentacja beztlenowa

Zastosowanie

Przetwarzanie odpadów z bardzo wysokim poziomem CHZT 1 i osadów ściekowych z komunalnych oczyszczalni ścieków. Odzyskiwanie energii z odpadów.

Charakterystyka zastosowania (patrz również przypisy)
Stosowane zwłaszcza do następujących typów odpadów

Zmieszane odpady komunalne

V1

Opakowaniowa frakcja lekka

 

Bioodpady

V

Papier/karton

 

Szkło

Wielkogabaryty i elektrośmieci

 

Złom

Odpady drzewne

 

Odpady budowlane (gruz)

 

Zużyty olej

 

Farby i lakiery

 

Zużyte opony

 

Odpady niebezpieczne

 

 

Odpady przemysłowe (różne branże)

V

Bioodpady zbierane selektywnie, takie jak odpady z gastronomii, instytucjonalne i handlowe odpady żywności, odpady z przemysłu tłuszczowego, obornik, produkty uboczne z rzeźni i przemysłu rolnego (po sterylizacji w autoklawach ), odpady z targowisk i ogrodów

Pozostałe odpady

V

Osady ściekowe, osady biologiczne generowane przez wcześniejsze tlenowe oczyszczanie, ekstrakty organiczne

1 CHZT = chemiczne zapotrzebowanie na tlen

Charakterystyka i wymogi zastosowania

Obróbka wstępna przetwarzanego materiału

Materiał wejściowy musi być selektywnie zbierany i oczyszczony z elementów mogących zakłócić proces fermentacji lub pracy urządzeń, takich jak masywne elementy metalowe, inerty. Może być wykonane rozdrabnianie w celu uzyskania wymaganej wielkości cząstek

Możliwe wykorzystanie surowca wyjściowego

Organiczne i mineralne pozostałości z fermentacji należy odwodnić, poddać kompostowaniu i mogą potem być używane jako materiał do kompostowania. Bezpośrednie stosowanie pozostałości po fermentacji bez ich kompostowania końcowego w gospodarstwach rolnych jest dozwolone jedynie w kilku krajach (np. Szwecja, Dania).

możliwość utylizacji produktów z procesu

Inne pozostałości fermentacji takie jak folie wydzielone podczas doczyszczania, powinny być utylizowane w innych procesach (np. termicznie).

Wymagania ochronne

Emisje do powietrza (zwłaszcza w obszarze przyjmowania i obróbki mechanicznej) muszą być ujęte i poddane oczyszczeniu, muszą być także przeprowadzone działania techniczne i organizacyjne w sprawie unikania i minimalizacji emisji (odorów w szczególności).

potencjalne zagrożenie dla zdrowia

Szczególnie w dziedzinie odbioru i obróbki mechanicznej, musi być brane po uwagę większe ryzyko skażenia powietrza bakteriami i zarodnikami. Techniczne i osobowe środki ochrony (noszenie masek na twarzy) w tych miejscach są bardzo zalecane, w celu uniknięcia potencjalnego zagrożenia dla zdrowia.

odpowiedni mechanizm finansowania

Podobnie jak w kompostowni. Finansowanie może być realizowane poprzez opłatę pobieraną w związku z dostarczeniem odpadów do zakładu przetwarzania lub zbieraniem poprzez odpowiedni system zbiórki (pojemnik na bioodpady). Ewentualnie koszty mogą być włączone do opłat lub opłat szczególnych, pobieranych dla ogólnych celów zbiórki odpadów lub odzyskane poprzez inne mechanizmy finansowe (np. podatki) dla finansowania gospodarki odpadami.

Ograniczenia zastosowania oraz wpływ czynników zewnętrznych

Warunki klimatyczne

nie ma ograniczeń, ale reaktory do fermentacji muszą być izolowane oraz podgrzewane w chłodniejszych strefach klimatycznych (zwłaszcza gdy realizowane procesy są termofilne3). Technologia nie jest zalecana w miejscach o ekstremalnych niedoborach wody.

warunki infrastrukturalne

Instalacje powinny być umieszczone w dostępnych miejscach z przyłączeniem do sieci elektrycznych, najlepiej w pobliżu miejsca gdzie poszczególne odpady są generowane. Powinna być zachowana minimalna odległość do najbliższych budynków mieszkalnych, ale nie musi ona być zwykle na tyle duża, jak w przypadku innych instalacji do biologicznego przetwarzania odpadów (kompostownie pryzmowe, instalacje MBP, składowiska)

dostępność siły roboczej

prowadzenie zakładu fermentacji wymaga specjalnie wykwalifikowanego personelu, w szczególności do zarządzania obiektem oraz kontroli operacji

Szczegóły techniczne
Ogólny opis

STRESZCZENIE

Fermentacja beztlenowa polega na stopniowym bakteryjnym rozkładzie odpadów organicznych przy (względnym) braku tlenu - do metanu, dwutlenku węgla i wody. Jednym z głównych ograniczeń fermentacji beztlenowej jest niezdolność do rozkładu ligniny (głównego składnika drewna).. Głównym celem procesu jest obniżenie aktywności organicznej i potencjalnych reakcji kwasów organicznych z odpadów oraz produkcji biogazu do wykorzystania jako źródła energii.

PODSTAWOWE WYMOGI

  • Zrównoważony skład substancji odżywczych (stosunek C:N) w odpadach i równomierne dostarczanie do procesu, aby zmaksymalizować produkcję biogazu / metanu
  • Wysoka wilgotność
  • Brak składników, które mogą zaszkodzić procesowi metalizacji lub mechanicznie uszkodzić instalację (trucizny aorganiczne, masywne przedmioty metalowe lub inertne)

SPODZIEWANE REZULTATY

  • Biogaz do wykorzystania do produkcji energii
  • Pół-stałe pozostałości, które wymagają dalszego przetwarzania, zazwyczaj poprzez kompostowanie, w celu wytworzenia produktu końcowego atrakcyjnego dla potencjalnych użytkowników w rolnictwie i poza nim (50-300 kg suchej masy na tonę wsadu)
  • Małe ilości nadwyżki płynu, który może być odwadniany aby zapewnić płynny nawóz lub być przekazany do oczyszczalni ścieków (100-600 litrów na tonę wsadu)

ZALETY

  • Oprócz suchych odpadów organicznych, mogą być również przetwarzane składniki wilgotne, takie jak odpady gastronomiczne oraz odpady z przetwórstwa żywności i rolnictwa.
  • Systemy beztlenowe wytwarzają mniej ubocznych emisji do powietrza niż systemy tlenowe, w przeliczeniu na kilogram odpadów, ponieważ główną emisją gazową jest pożądany produkt (metan).
  • Potencjał energetyczny biogazu może być wykorzystywany do wytwarzania energii elektrycznej i ciepła.
  • Fermentowany substrat może być poddawany recyklingowi w stanie ciekłym lub suchym.
  • Instalacja zajmuje stosunkowo mało miejsca.
  • Praca w obiegu zamkniętym umożliwia redukcję nieprzyjemnych odorów, dlatego takie obiekty mogą znajdować się bliżej obszarów zabudowanych, obniżając tym samym koszty transportu.
  • Fermentacja beztlenowa zmniejsza ilość odpadów, które w innym wypadku powinny być dostarczone do składowisk odpadów i spalarni oraz zmniejsza emisje, które te odpady powodują

WADY

  • Technologia jest wciąż stosunkowo skomplikowana, w związku z tym koszty budowy i eksploatacji różnią się znacznie i mogą być dość wysokie, w zależności od zastosowanego trybu budowy.
  • Proces jest nadal stosunkowo kosztowny (50-100 Euro za tonę, dla instalacji o większych rozmiarach), tak że mimo możliwych przychodów z produkcji energii i nawozów naturalnych, często występuje niekorzystny bilans kosztów.
  • Technologia ta jest stosunkowo nowa i dlatego do tej pory jest powszechna jedynie w wysoko rozwiniętych i uprzemysłowionych krajach.
  • Efektywne wykorzystanie i obsługa energii, kompostu i innych produktów ubocznych, a także ich kontrola jakości - wymaga odpowiedniego „know-how” (wiedzy na temat produkcji), który nie jest jeszcze dostępny w wystarczającym stopniu.
Szczegóły zastosowania

REALIZACJA TECHNICZNA

Podstawowe zmienne procesu są to: metoda kontaktu wsadu z drobnoustrojami, skład i zawartość wilgoci na wejściu (np. ciecz, szlam lub odpady stałe), oraz sposób i stopień cyrkulacji wsadu. Fermentacja beztlenowa zazwyczaj wiąże się z następującymi etapami:

Przygotowanie wstępne:

Ogólnie rzecz biorąc, segregowane u źródła odpady komunalne sprawiają, że przeładunek materiałów jest znacznie łatwiejszy. Jednakże nawet segregowane u źródła odpady komunalne zwykle wymagają dalszej segregacji i kontroli w celu usunięcia niepożądanych zanieczyszczeń, takich jak tworzywa sztuczne, metale i elementy o dużych gabarytach. Separacja może być prowadzona w warunkach mokrych lub suchych. Po tym, dalszym procesem jest rozdrabnianie służące tworzeniu bardziej homogenicznego materiału, który poprawia fermentację i ułatwia przetwarzanie.

Do separacji i redukcji wielkość mogą być używane techniki i urządzenia, które są również znane z przetwarzania wkładu odpadów do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów.

Fermentacja:

Istnieje wiele różnych technik wykorzystywanych do osiągnięcia efektu fermentacji. Zazwyczaj są one wyodrębnione na podstawie temperatury pracy i odsetka suchej masy w surowcu.

  • instalacje termofilne działają przy około 55°C (50-65°C), mezofilne zaś przy około 35°C (20-45°C).
  • systemy suchej fermentacji pracują przy 20-40% suchej masy, mokre systemy zaś przy 5-20% suchej masy.

Ogólnie rzecz biorąc im wyższa temperatura, tym proces jest szybszy, ale proces termofilny może być trudniejszy do kontroli i będzie potrzebować więcej biogazu do ogrzewania, aby zachować wymaganą temperaturę. Suche systemy są ogólnie systemami jednoetapowymi. Jednoetapowe instalacje nie są tak podatne na zakłócenia, jak procesy wieloetapowe, jednak produkcja biogazu jest mniejsza.

Poniższy rysunek przedstawia ogólny schemat dotyczący jedno i dwustopniowych systemów, zarówno w procesie suchym i mokrym.

Niektóre techniczne specyfikacje różnych konfiguracji procesu są wymienione poniżej:

Mokre jednoetapowe

Odpady stałe są zamieniane w zawiesinę z wodą technologiczną, w celu zapewnienia rozcieńczonych surowców (z zawartością suchej masy około 15%) do włączenia do mieszającego zbiornika fermentacyjnego. Proces może być stosowany do samych odpadów zmieszanych, ale mokry proces nadaje się także do wspólnej fermentacji z rozcieńczonymi surowcami, takimi jak: odchody zwierzęce oraz organiczne odpady przemysłowe. Wysoka zawartość wody w przygotowanej zawiesinie pozwala ciężkim materiałom na osiadanie i lekkim materiałom na pływanie.

Odpady w postaci zawiesiny bez materiałów ciężkich lub lekkich są kierowane do jednostopniowego fermentora (37 - 40°C; proces mezofilny). Czas reakcji wynosi od 15 do 20 dni. Biogaz jest generowany jako mieszanina gazów z przewagą metanu (65% CH4). Substrat jest dokładnie wymieszany w procesie biogazowym. Sfermentowane odpady są odprowadzane, higienizowane w temperaturze 70 ° C i odwadniane do 50% suchej masy. Odprowadzana woda jest używana w wewnętrznym wodnym procesie technologicznym.

Mokre wieloetapowe

Odpady stałe są zamieniane w zawiesinę i poddawane fermentacji przez hydrolityczne i fermentacyjne bakterie, w celu uwolnienia lotnych kwasów tłuszczowych, które są następnie przetwarzane w biogaz w wysokiej jakości instalacjach do fermentacji beztlenowej ścieków przemysłowych. Zasadniczo, etap hydrolizy i metanizacji odbywa się kolejno w dwóch reaktorach. System nadaje się do fermentacji zmieszanych odpadów komunalnych i mokrych odpadów organicznych od przetwórców żywności.

Wieloetapowe instalacje są bardziej podatne na zakłócenia, w stosunku do instalacji o jednoetapowym procesie, ale produkcja biogazu jest wyższa.

Na poniższym rysunku przedstawiono możliwą konfigurację systemu mokrej fermentacji.

Rys 1: Możliwa konfiguracja mokrego procesu fermentacji

Procesy suche

Przed fermentacją przygotowane odpady miesza się z wodą technologiczną z wewnętrznego obiegu lub ściekami, w celu uzyskania zawartości suchej masy 30 do 35%. Fermentacja odbywa się w fermentorze przy 37-40 °C (proces mezofilny) lub w temperaturze 55-60 ° C (proces termofilny). Substrat jest dokładnie wymieszany (np. przez proces wtłaczania biogazu) i jest generowany biogaz (54% CH4). Okres reakcji trwa 12 do 20 dni. Pozostałości z fermentacji są odprowadzane i odwadniane do 50% suchej masy. Odciągnięta woda używana jest jako wewnętrzna woda technologiczna. Substancja stała jest wówczas poddawana procesowi kompostowania końcowego.

Ciągły (kontynuacyjny) proces suchej fermentacji

Pojemnik fermentacyjny jest stale napełniany materiałami o 20-40% suchej masy, poprzez ciągły załadunek kolejnych partii. W obu wariantach: mieszanym i z przepływem tłokowym, bilans ciepła jest korzystny dla fermentacji termofilnej.

Wsadowy (dyskontynuacyjny) proces suchej fermentacji

Wsad jest łączony z przefermentowanymi odpadami z innego reaktora i pozostawiany do naturalnej fermentacji. Odciek (zaszczepiony perkolat) zawraca się do utrzymania wilgotności i redystrybucji bakterii metanowych w całym reaktorze.

Pseudowsadowy (pseudodyskontynuacyjny) proces suchej fermentacji

Zasadniczo wariant suchego przetwarzania wsadu, w którym odcieki (perkolat) są wymieniane między istniejącymi, a nowymi partiami, jest stosowany w celu ułatwienia rozruchu, zaszczepienia i usuwania lotnych materiałów z aktywnego reaktora. Po fermentacji wytworzony odciek fermentacyjny zostaje odłączony od używanego wsadu i dołączony do nowej partii w innym pojemniku.

Zdjęcie A: Średnie instalacje beztlenowej („mokrej”) fermentacji odpadów w Lubece

Zdjęcie B : Instalacja suchej fermentacji (pseudodyskontynuacyjnej) typu garażowego w Saalfeld w Niemczech (źródło: Bekon.eu)

Rys. 2: schemat budowy fermentowni garażowej (pseudodyskontynuacyjnej, „batch” ) źródło: Uniwersytet w Rostoku

MOC PRZEROBOWA

  • Proces fermentacji beztlenowej prowadzi do produkcji metanu, o teoretycznej możliwości produkcji metanu 348 Nm³ / t CHZT. Ogólnie rzecz biorąc, fermentacja beztlenowa produkuje 100-200 Nm³ biogazu na tonę przetwarzanych organicznych odpadów komunalnych.
  • Tworzenie biogazu bardzo zależy od surowca, niektóre instalacje zakładają wielkość w przedziale od 80 do 120 Nm3 na tonę, w zależności od wejściowych odpadów.
  • Biogaz ma typowy skład 55-70% metanu, 30-45% dwutlenku węgla i siarkowodór 200 - 4,000 ppm.
  • Całkowity przepływ masy można opisać w następujący sposób:

Wejście: 100% bioodpadów

Wyjście: 9% pozostałości z obróbki wstępnej

20% pozostałości po fermentacji

15% biogazu

55% ścieków

SKALA ZASTOSOWANIA

Instalacje istnieją w przedziale od 500 - 210.000 ton wsadu rocznie

KOMPATYBILNOŚĆ

Z INNYMI SYSTEMAMI

Dalsze połączenie z instalacjami do kompostownia jest przydatne do utylizacji pozostałości. Poza tym sprzężenie z oczyszczalniami ścieków może być korzystne. Badania wskazują, że korzystne jest mieszanie osadów ściekowych z odpadami zielonymi lub kuchennymi w stosunku 40% osad ściekowy do 60% bioodpady. Taka mieszanina ma znacznie lepszy współczynnik C:N oraz strukturalny (ziarnistość) ,co zwiększa ilość produkowanego biogazu i przyspiesza czas reakcji

WSKAŹNIKI OPERACYJNE
WYMAGANE ZASOBY

BILANS ENERGETYCZNY

Jedynym źródłem energii, który jest wykorzystywany podczas normalnej eksploatacji instalacji, jest energia elektryczna i cieplna, które są generowane na miejscu i mogą być potrzebne do ogrzewania komory fermentacyjnej i budynków.

Zużycie energii elektrycznej na tonę odpadów to 50-55 kWhel. Ta energia elektryczna jest wytwarzana w instalacji w wyniku spalania biogazu w generatorze na biogaz. Do jednej trzeciej wytwarzanego biogazu jest potrzebne do ogrzewania reaktorów w procesie termofilnym. Szacunki dotyczące całkowitego wykorzystania energii elektrycznej przez zakład różnią się w dużym stopniu. Doświadczenie pokazuje, że co najmniej 60% energii elektrycznej wytworzonej w trakcie procesu, jest wymagane dla samej instalacji.

WPŁYW NA EMISJĘ CO2

Proces jest zamknięty i emisje do atmosfery są mało prawdopodobne, za wyjątkiem okresu transferu do i z komory fermentacyjnej. Pozytywne skutki fermentacji beztlenowej dla bilansu gazów cieplarnianych wynikają z:

  • unikania emisji metanu ze zdeponowanych odpadów organicznych (metan jest gazem 21 razy bardziej oddziaływującym na globalny efekt cieplarniany niż dwutlenek węgla)
  • ograniczenia emisji ze względu na zastąpienie źródła energii pierwotnej
  • niższego zapotrzebowania na paliwa kopalne

POTRZEBNE POMOCE I DODATKI

Woda: 50-200 litrów na tonę odpadów

Materiały pomocnicze:

  • flokulanty anionowe polimerowe (proszek poliakrylamidowy, 50-150 g/t odpadów)
  • roztwór chlorku żelaza (40% w / w, 2-10 kg/t odpadów)
  • środki zapobiegające spienianiu (roztwór glikolu polialkilenowego w wodzie, 50-100 g/t odpadów) .

POTRZEBNE ZASOBY LUDZKIE

Wielkość instalacji
5,000 t/a
10,000 t/a
>20,000 t/a

Personel na 1,000 t wsadu

0,4-1,6

0,3-0,8

0,2-0,6

POTRZEBNA PRZESTRZEŃ

Potrzebna przestrzeń (m²/t wsadu):

Wielkość instalacji
5,000 t/a
10,000 t/a
>20,000 t/a

Fermentacja beztlenowa

0,15-0,70

0,10-0,40

0,05-0,35

Fermentacja beztlenowa z dalszym kompostowaniem pozostałości

0,30-1,00

0,25-0,70

0,10-0,70

WYMAGANIA POOPERACYJNE

Odpady z odsiewu i fermentacji mogą być wykorzystane do kompostowania lub muszą być składowane.

kosztorys

KOSZTY INWESTYCJI

Koszt inwestycji (€/t wsadu):

Wielkość instalacji
5,000 t/a
10,000 t/a
20,000 t/a
>50,000 t/a

Fermentacja beztlenowa z dalszym kompostowaniem pozostałości (bez mechanicznej obróbki wstępnej)

450-950

350-650

250-550

180-250

KOSZTY EKSPLOATACYJNE

Koszty operacyjne (€/t):

Wielkość instalacji
10,000 t/a
20,000 t/a
30,000 t/a
50,000 t/a

Fermentacja beztlenowa z dalszym kompostowaniem pozostałości (bez mechanicznej obróbki wstępnej)

100-190

80-130

70-110

55-90

MOŻLIWE ZYSKI

Przychód z energii z tony odpadów na wejściu, jest w zakresie od 10 do 30 €. Z tego całkowite koszty operacyjne takich instalacji mogą być pokryte, przynajmniej częściowo, przez przychody ze sprzedaży wytworzonej energii, osadów fermentacyjnych i / lub kompostu. W sytuacji występowania korzystnej ceny, można nawet uzyskać zysk. W Polsce 100% energii elektrycznej uzyskanej z biogazu jest traktowana jako „zielona energia”, dająca prawo do wystawienia zielonego certyfikatu zgodnie z art. 9e ustawy prawo energetyczne. Aktualnie (2010) cena rynkowa zielonego certyfikatu wynosi 270 PLN/MWhel.

KOSZTY PRZEROBU WG MASY MATERIAŁI WSADOWEGO

Szczególne koszty ogólne, w tym dochody z produkcji energii elektrycznej (€/t):

Wielkość instalacji
5,000 t/a
10,000 t/a
20,000 t/a
50,000 t/a

Fermentacja beztlenowa z dalszym kompostowaniem pozostałości i sprzedażą energii (bez mechanicznej obróbki wstępnej)

90-140

75-130

50-100

45-70

Wspólna fermentacja substratów biologicznych odpadów w instalacjach do beztlenowej fermentacji mieszczących się w oczyszczalni ścieków jest opcją, która jest rzadko stosowana w praktyce, z uwagi na niektóre (głównie prawne) wątpliwości co do tego. Jednakże zarówno ze względów ekonomicznych i logistycznych jest to atrakcyjne i technicznie wykonalne rozwiązanie. Badania wskazują, że korzystne jest mieszanie osadów ściekowych z odpadami zielonymi lub kuchennymi w stosunku 40% osad ściekowy do 60% bioodpady. Taka mieszanina ma znacznie lepszy współczynnik C:N oraz strukturalny (ziarnistość) , co zwiększa ilość produkowanego biogazu i przyspiesza czas reakcji.

W stosunku do produkcji biogazu wyłącznie z osadów ściekowych dodanie bioodpadów wzmaga produkcję biogazu w przeliczeniu na suchą masę w następującym stopniu:

  • bioodpady 20% - wzrost produkcji biogazu o 50%
  • bioodpady 33% - wzrost produkcji biogazu o 100%
  • bioodpady 50% - wzrost produkcji biogazu o 200%
  • bioodpady 60% - wzrost produkcji biogazu o 300%
Pozostałe istotne aspekty
Informacje rynkowe

OBIEKTY REFERENCYJNE

(ważne: powyższa lista firm nie stanowi pełnego zestawienia przedsiębiorstw aktywnych w wymienionych dziedzinach)

Technologia jest stosowana na całym świecie. Oprócz wielu instalacji nastawionych wyłącznie na fermentację materii z rolnictwa, istnieją instalacje do fermentacji bioodpadów - w największej liczbie w Niemczech. Ich liczba stale rośnie. Instalacje referencyjne w Niemczech to na przykład:

  • Instalacja do produkcji biogazu Radeberg z Bioverwertungsgesellschaft Radeberg mbH
  • Instalacja do produkcji biogazu Finsterwalder Umwelttechnik GmbH & Co KG w Bernau
  • Instalacja do produkcji biogazu Nabtaler Milchwerke w Schwarzenfeld

RENOMOWANI PRODUCENCI

I DOSTAWCY

(ważna uwaga: lista firm nie stanowi kompletnego zestawienia przedsiębiorstw działających w określonej branży)

(ważna wskazówka: dodatkowo do oferentów niemieckich podajemy oferentów polskich o podobnym zakresie usług)

Uznani producenci / dostawcy technologii fermentacji bioodpadów to na przykład.:

  • www.strabag-umweltanlagen.com Strabag Umweltanlagen GmbH, Dresden
  • www.haase-energietechnik.de Haase Energietechnik AG, Neumünster
  • www.schmack-biogas.com Schmack Biogas AG, Schwandorf
  • www.farmatic.de FARMATIC Anlagenbau GmbH, Nortorf
  • www.bta-technologie.de Biotechnische Abfallverwertung GmbH & Co KG, München
  • www.bekon.eu Bekon Energie, Unterföhring
  • www.bioferm-energy.com BIOFerm Gasanlagen, Waldmuenchen

Słowniczek inwestora:

  • Sucha Fermentacja
  • Trockenvergärung / Trockenfermentation
UWAGI I DOKUMENTY REFERENCYJNE

Właściwe organizacje i źródła dalszych informacji na temat fermentacji frakcji odpadów komunalnych to:

  • http://biogas.org Fachverband Biogaz e.V.
  • www.ans-ev.de Arbeitskreis für die Nutzbarmachung von Siedlungsabfäll

 

 

 

 
 
         
     
 
Projekt dofinansowany przez Federalne Ministerstwo Środowiska, Zasobów Naturalnych i Bezpieczeństwa Jądrowego i Federalną Agencję Środowiskową ze środków doradczego programu pomocowego na ochronę środowiska w krajach Europy Środkowej i Wschodniej, Kaukazu i Azji Środkowej. Odpowiedzialność za treść niniejszej publikacji spoczywa wyłącznie na Stowarzyszeniu Technologii Ekologicznych SILESIA (STE Silesia.org). Organ współfinansujący nie ponosi dpowiedzialności za jakiekolwiek szkody pośrednie lub wtórne.
 
Projekt - Tłumaczenie podręcznika pt.: „Sprawdzone metody gospodarowania odpadami komunalnymi” dofinansowano ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Olsztynie